การอ่านออกเขียนได้ทางจิตวิญญาณ: ผลการวิจัยจากโครงการ Spiritual Literacy ในบุคคลทั่วไปในสังคมไทย

Homemade 35 ร่วมกับศูนย์ความรู้และประสานงานสุขภาวะทางปัญญา ในการสนับสนุนของ สสส. ชวนอ่านบทสรุปรายงานว่าด้วย

"การอ่านออกเขียนได้ทางจิตวิญญาณ" ผลการวิจัยจากโครงการ Spiritual Literacy ในบุคคลทั่วไปในสังคมไทย" โดย ผศ.ดร.สมสิทธิ์ อัสดรนิธี ผู้ก่อตั้ง Homemade 35 (พฤษภาคม 2568)

โครงการวิจัยชี้ให้เห็นว่า “จิตวิญญาณ” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือซับซ้อน แต่เป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกคนเข้าถึงได้ผ่านการสังเกตตนเองอย่างเรียบง่าย โดยเริ่มจากคำถามสำคัญว่า “รู้สึกอะไร” และ “รู้ได้อย่างไร” ซึ่งเป็นจุดตั้งต้นของการพัฒนา Spiritual Literacy

ผลการศึกษาพบว่า คนทั่วไปสามารถ “อ่าน” และ “บอกเล่า” ประสบการณ์ภายในของตนได้ ผ่านการสังเกต 3 มิติหลัก ได้แก่

• อาการอัตโนมัติ / สัญชาตญาณ

• สภาวะภายใน (ความคิด อารมณ์ความรู้สึก)

• การตอบสนองทางร่างกาย

โดยอาศัยตัวช่วย เช่น วงสนทนาที่ปลอดภัย การฟังอย่างไม่ตัดสิน และคำถามชวนใคร่ครวญ กระบวนการนี้ช่วยให้เกิดการรู้ตัว และเป็น “ประตูบานแรก” ของการเดินทางภายใน

เมื่อทักษะนี้พัฒนาไป จะนำไปสู่การรับรู้ระดับลึกที่ต้องอาศัย “ประสบการณ์ตรง” เช่น ความเงียบภายใน การใคร่ครวญตน และการอยู่ร่วมอย่างสอดคล้องกลมกลืน เกิดการเปลี่ยนผ่านจากความกลัว ความรัก และจากความขาดแคลน ความอุดมสมบูรณ์

โครงการยังชี้ให้เห็นว่า มนุษย์ดำรงอยู่ภายใต้ “เกมโลก”  ที่กำหนดวิธีคิดและความหมายชีวิต การมี Spiritual Literacy จะช่วยให้เรา “เห็นเกม” และถอยออกมามองอย่างรู้ตัว ไม่ถูกครอบงำ พร้อมเลือกดำเนินชีวิตอย่างสมดุล

อุปสรรคสำคัญคือ ความเร่งรีบ การยึดติดกับความรู้ และความไม่กล้าเผชิญ “พื้นที่ว่าง” ซึ่งแท้จริงคือพื้นที่ของการเรียนรู้ภายใน

โดยสรุป Spiritual Literacy คือทักษะจำเป็นในโลกยุคปัจจุบัน ช่วยให้มนุษย์เข้าใจตนเองและผู้อื่นอย่างลึกซึ้ง เท่าทันสังคม และดำรงชีวิตอย่างสมดุล สร้างสรรค์ และเกื้อกูล

ภาพประกอบโดย กุลระวี สุขีโมกข์ ศูนย์ความรู้และประสานงานสุขภาวะทางปัญญา

อ่านต่อที่นี่